فصل برداشت برنج یکی از مهم ترین دوره های سال برای کشاورزان، خریداران و فعالان بازار برنج است. با آغاز برداشت برنج تازه به تدریج وارد شالیکوبی ها و سپس بازار می شود و بسیاری از افراد برای خرید برنج نو منتظر این زمان می مانند. البته زمان برداشت در همه استان ها و برای همه ارقام برنج یکسان نیست و شرایط آب و هوایی، نوع رقم و زمان کاشت در آن تاثیر مستقیم دارد.

در این مقاله زمان برداشت برنج در استان های مختلف ایران، زمان برداشت انواع برنج ایرانی و ورود برنج تازه به بازار و تاثیر برداشت جدید بر قیمت را بررسی می کنیم.

فصل برداشت برنج چه زمانی است؟

فصل برداشت برنج در ایران معمولا از اواخر تیر ماه آغاز می شود و تا پایان شهریور ادامه دارد. اما زمان دقیق برداشت در هر استان به شرایط آب و هوایی، رقم برنج و زمان کاشت بستگی دارد. استان های مازندران، گیلان و گلستان به عنوان مهم ترین مناطق تولید برنج، زودتر از سایر استان ها وارد فصل برداشت می شوند. در استان های دیگری مانند فارس، خوزستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، ایلام و برخی مناطق استان های لرستان و خراسان نیز برنج کشت می شود، اما به دلیل تفاوت شرایط اقلیمی، زمان برداشت در هر یک از این مناطق متفاوت است.

در بخش زیادی از استان های شمالی، پس از برداشت کشت اول برخی کشاورزان اقدام به کشت دوم یا برداشت راتون می کنند که محصول آن معمولا در پاییز برداشت می شود. به همین دلیل عرضه برنج تازه تنها به یک بازه زمانی محدود نیست و با ورود تدریجی محصولات مناطق مختلف کشور، برنج نو برای مدت طولانی تری در بازار عرضه می شود.

زمان برداشت برنج در استان های مختلف ایران

زمان برداشت برنج در ایران به شرایط آب و هوایی، رقم برنج و زمان کاشت بستگی دارد. به همین دلیل همه استان های تولید کننده برنج در یک بازه زمانی محصول خود را برداشت نمی کنند. استان های شمالی به دلیل سهم بالای تولید زودتر وارد فصل برداشت می شوند. اما استان هایی مانند خوزستان و فارس نیز با توجه به شرایط اقلیمی خود زمان برداشت متفاوتی دارند. آشنایی با زمان برداشت در هر استان می تواند به خریداران کمک کند تا زمان ورود برنج تازه به بازار را بهتر پیش بینی کنند.

برداشت برنج در استان های شمالی (مازندران، گیلان و گلستان)

استان های مازندران، گیلان و گلستان مهم ترین قطب های تولید برنج ایران هستند و برداشت برنج کشت اول در این مناطق معمولا از اواخر تیر ماه آغاز می شود و تا پایان شهریور ادامه دارد. بیشترین سطح زیر کشت برنج کشور در این سه استان قرار دارد و ارقام معروفی مانند طارم، هاشمی، فجر، شیرودی، ندا و صدری در این مناطق کشت می شوند.

در استان گیلان، برنج صدری دم سیاه به عنوان یکی از باکیفیت ترین و مرغوب ترین برنج های ایرانی شناخته می شود. برداشت این رقم معمولا از نیمه مرداد آغاز شده و تا شهریور ادامه دارد. عطر فوق العاده، پخت عالی و کیفیت بالای این رقم باعث شده است که بسیاری از خریداران آن را بهترین برنج گیلان بدانند.

در استان مازندران، پس از برداشت کشت اول، بسیاری از کشاورزان اقدام به برنج کشت دوم می کنند که محصول آن معمولا از اواخر مهر تا آبان برداشت می شود. علاوه بر آن، در برخی شالیزارها برداشت برنج راتون نیز انجام می شود؛ در این روش، بدون کاشت مجدد و با استفاده از ساقه های باقی مانده پس از برداشت اول، محصول جدیدی به دست می آید که برداشت آن نیز در فصل پاییز انجام می شود. این نوع برداشت بیشتر در استان مازندران رایج است و نقش مهمی در افزایش تولید برنج این استان دارد.

فصل برداشت برنج در خوزستان

استان خوزستان به دلیل آب و هوای گرم، زمان برداشت متفاوتی نسبت به شمال کشور دارد. یکی از معروف ترین ارقام این استان، برنج عنبر بو است که به دلیل عطر طبیعی، طعم مطلوب و دانه های کوتاه، محبوبیت زیادی در جنوب کشور دارد. برداشت برنج عنبر بو معمولا از اواخر تابستان آغاز شده و تا اوایل پاییز ادامه پیدا می کند.

فصل برداشت برنج در فارس

استان فارس نیز یکی از مناطق مهم تولید برنج در ایران است. معروف ترین رقم این استان، برنج کامفیروز است که در منطقه کامفیروز شهرستان مرودشت کشت می شود. این برنج به دلیل عطر و کیفیت مناسب، در میان مصرف کنندگان شناخته شده است. برداشت برنج کامفیروز معمولا از مرداد ماه آغاز می شود و تا شهریور ادامه دارد.

زمان برداشت انواع برنج های پرطرفدار ایرانی

زمان برداشت هر رقم برنج به منطقه کشت، شرایط آب و هوایی و زمان نشاکاری بستگی دارد. با این حال، بیشتر ارقام برنج ایرانی از اواخر تیر تا اوایل شهریور برداشت می شوند. در ادامه، زمان برداشت محبوب ترین انواع برنج ایرانی را مشاهده می کنید.

زمان برداشت برنج امراللهی و بینام کشت دوم: برنج امراللهی و برنج بینام کشت دوم از ارقام محبوب مازندران هستند که پس از برداشت کشت اول و انجام کشت دوم تولید می شوند. برداشت این برنج ها معمولا از اواخر مهر تا اواخر آبان انجام می شود. به دلیل رشد در هوای خنک پاییز این برنج ها عطر و کیفیت پخت بسیار خوبی دارند و بسیاری از خریداران آن ها را در رده برنج های فوق ممتاز شمال قرار می دهند.

زمان برداشت برنج راتون (دونوج): برنج راتون که در شمال کشور با نام دونوج نیز شناخته می شود، بدون کاشت مجدد و از جوانه های باقی مانده ساقه برنج پس از برداشت کشت اول به دست می آید. این نوع برداشت بیشتر در استان مازندران انجام می شود و محصول آن معمولا از اواسط مهر تا آبان برداشت می شود. برنج راتون به دلیل رشد طبیعی، عطر مطلوب و کیفیت مناسب، طرفداران زیادی در بازار دارد و معمولا با قیمت بالاتری نسبت به بسیاری از ارقام کشت اول عرضه می شود.

زمان برداشت برنج صدری دم سیاه: برنج صدری دم سیاه یکی از مرغوب ترین و گران ترین و بهترین ارقام برنج گیلان و ایرانی است که بیشتر در استان گیلان کشت می شود. این رقم به دلیل عطر بی نظیر، قد کشیدن عالی پس از پخت و کیفیت فوق العاده از بهترین برنج های ایرانی محسوب می شود. برداشت برنج صدری دم سیاه معمولا از اواخر مرداد آغاز شده و تا نیمه شهریور ادامه دارد. پس از طی مراحل خشک کردن و شالیکوبی، این برنج از اواخر شهریور به تدریج وارد بازار می شود.

زمان برداشت برنج طارم: برنج طارم یکی از محبوب ترین ارقام معطر ایرانی است که بیشتر در استان های مازندران، گلستان و حتی گیلان کشت می شود. برداشت این رقم معمولا از اواخر تیر تا نیمه مرداد آغاز می شود و بسته به شرایط آب و هوایی ممکن است تا اوایل شهریور ادامه داشته باشد. برنج طارم به دلیل عطر دلپذیر، پخت مناسب و کیفیت بالا، از پرتقاضاترین برنج های بازار ایران است.

زمان برداشت برنج هاشمی: برنج هاشمی بیشتر در استان های گیلان و مازندران کشت می شود و یکی از معروف ترین برنج های معطر ایرانی است. برداشت این رقم معمولا از نیمه مرداد تا اوایل شهریور انجام می شود. پس از فرآوری و شالیکوبی، برنج هاشمی در مدت کوتاهی وارد بازار شده و به دلیل کیفیت پخت و عطر مطلوب، همواره مورد استقبال مصرف کنندگان قرار می گیرد.

زمان برداشت برنج فجر: برنج فجر از ارقام پرمحصول ایرانی است که بیشتر در استان های شمالی کشور کشت می شود. برداشت این رقم معمولا از اواخر مرداد تا اوایل شهریور انجام می شود. مقاومت بالا، عملکرد مناسب و پخت مطلوب باعث شده است برنج فجر یکی از محبوب ترین ارقام پرمحصول در بازار باشد.

زمان برداشت برنج شیرودی: برداشت برنج شیرودی معمولا همزمان با رقم فجر انجام می شود و از اواخر مرداد تا نیمه اول شهریور ادامه دارد. این رقم به دلیل عملکرد بالا و قیمت اقتصادی، یکی از پرمصرف ترین برنج های ایرانی محسوب می شود و در استان های مازندران و گلستان سطح زیر کشت قابل توجهی دارد.

زمان برداشت برنج ندا: برنج ندا نیز از ارقام پرمحصول ایرانی است که بیشتر در استان های شمالی کشت می شود. برداشت این رقم معمولا از نیمه دوم مرداد تا اوایل شهریور انجام می شود. زمان دقیق برداشت به شرایط آب و هوایی، منطقه کشت و زمان نشاکاری بستگی دارد. برنج ندا به دلیل عملکرد مناسب و قیمت مقرون به صرفه، انتخاب بسیاری از خانواده ها است.

برنج تازه چه زمانی وارد بازار می شود؟

بسیاری از افراد تصور می کنند که برنج بلافاصله پس از برداشت وارد بازار می شود. اما در عمل این فرآیند کمی زمان بر است، پس از برداشت شلتوک های برنج باید با توجه به میزان رطوبت خود به صورت طبیعی یا با استفاده از دستگاه های خشک کن به رطوبت استاندارد برسند تا برای تبدیل در شالیکوبی آماده شوند. مدت زمان این مرحله به شرایط آب و هوایی، میزان رطوبت شلتوک و روش خشک کردن بستگی دارد.

پس از خشک شدن شلتوک برنج وارد کارخانه شالیکوبی می شود و طی مراحلی مانند پوست گیری، سفید شدن، سورت و بوجاری آماده عرضه خواهد شد. با این حال برنج سفید شده نیز معمولا بلافاصله بسته بندی و روانه بازار نمی شود. در کارخانه های استاندارد دانه های برنج برای مدتی در محیطی مناسب، به دور از جریان شدید باد، تغییرات ناگهانی دما و رطوبت نگهداری می شوند تا دمای دانه ها یکنواخت شده و کیفیت آن ها حفظ شود. پس از طی این مراحل برنج برای بسته بندی و عرضه به بازار آماده خواهد بود.

به همین دلیل، عرضه گسترده برنج تازه معمولا چند هفته پس از آغاز فصل برداشت انجام می شود و در بیشتر مناطق از اواخر مرداد و طی شهریور ماه شاهد ورود برنج نو به بازار هستیم.

آیا برنج تازه بلافاصله قابل مصرف است؟

اگرچه بسیاری از خریداران ترجیح می دهند برنج تازه را در همان ابتدای فصل برداشت تهیه کنند، اما برنج نو به دلیل رطوبت بیشتر و کامل نشدن فرآیند رسیدگی، همیشه بهترین کیفیت پخت را بلافاصله پس از برداشت ندارد. به همین دلیل، بسیاری از تولیدکنندگان و کارشناسان توصیه می کنند برنج تازه برای مدتی در شرایط مناسب نگهداری شود تا رطوبت اضافی آن به تدریج کاهش پیدا کند.

استراحت برنج باعث می شود دانه ها هنگام پخت بهتر قد بکشند، بافت مناسب تری داشته باشند و کیفیت نهایی برنج افزایش یابد. مدت زمان مورد نیاز برای رسیدن برنج به شرایط ایده آل به نوع رقم، میزان رطوبت اولیه و شرایط نگهداری بستگی دارد اما در مجموع برنجی که مدتی پس از برداشت نگهداری شده باشد معمولا پخت بهتری نسبت به برنج کاملا تازه دارد.

اگر می خواهید با تمام نشانه های برنج تازه، تفاوت آن با برنج کهنه و نکات مهم هنگام خرید آشنا شوید، پیشنهاد می کنیم مقاله برنج تازه را مطالعه کنید.

آیا قیمت برنج بعد از برداشت کاهش پیدا می کند؟

با شروع فصل برداشت میزان عرضه برنج افزایش پیدا می کند و همین موضوع می تواند از رشد سریع قیمت ها جلوگیری کند. با این حال کاهش قیمت همیشه قطعی نیست. عواملی مانند میزان تولید سالانه، هزینه های برداشت و شالیکوبی، میزان تقاضا، شرایط صادرات و وضعیت بازار در تعیین قیمت نهایی نقش مهمی دارند.

به همین دلیل ممکن است در برخی سال ها با وجود برداشت گسترده قیمت برنج تغییر محسوسی نداشته باشد یا حتی به دلیل افزایش هزینه های تولید روند صعودی خود را حفظ کند.